Włoski amant z Irlandii Północnej - David LynchPrevious Article
Gdzie na wycieczkę? Scrabo TowerNext Article
Aktualności
  • PSS Belfast: 10 lat minęło jak jeden dzień…Pierwsza Polska Szkoła Sobotnia w Belfaście świętowała 2 czerwca 2018 Jubileusz 10-lecia . Tak podniosłą uroczystość zaszczycili swoją obecnością znamienici goście: The Lord Lieutenant of the Co Borough of Belfast, [...]
  • PSS Portadown: Żywe Lekcje HistoriiPodczas zajęć z historii Polski odwiedzili wirtualnie dom Mikołaja Kopernika i poznali miasto, z którego pochodził. Podczas wirtualnych wycieczek nasi uczniowie odwiedzili także Żywe Muzeum Piernika w Toruniu, Zamek i [...]
  • Portadown: Dzień Ziemi w Polskiej SzkoleJak co roku od wielu już lat uczniowie PSS im Janusza Korczaka w Portadown świętują Dni Ziemi włączając się w lokalny projekt ABC Council „Clean the World” oraz ,,Adopt the [...]

Magazyn dla Dorosłych i Dzieci w Irlandii Północnej – zapraszamy do lektury!

Weather Report ,
0°C

Liryk z krainy umysłu – Seamus Heaney

Interlinia+- AWielkość czcionki+- Wydrukuj artykuł
Liryk z krainy umysłu – Seamus Heaney

Geniusz słowa, a także członek żelaznej ligi wielkich, współczesnych poetów. Wybitny znawca, interpretator, popularyzator i nauczyciel literatury. Kim jest człowiek o niepowtarzalnym talencie, acz swojskich korzeniach? Zapraszamy do przeczytania opowieści o jednym z najistotniejszych głosów poetyckich naszych czasów.

„Z ziemi i pracy rolniczej do nieba nauki”

Margaret Kathleen i Patrick Heaney dochowali się licznej gromadki dzieci. Ich pierworodnym synem był nie kto inny, jak Seamus Justin Heaney, który przyszedł na świat 13 kwietnia 1939 roku. Po nim urodziło się ośmioro dzieci – dwie siostry i sześciu braci. Dzieciństwo i wczesną młodość Seamus spędził na rodzinnej farmie Mossbawn, położonej nieopodal Castledawson w hrabstwie Londonderry w Irlandii Północnej.

Pierwsze nauki pobierał w lokalnej szkole podstawowej w Anahorish. Jako dwunastoletni chłopiec otrzymał stypendium, które z kolei umożliwiło mu dalszą edukację na średnim szczeblu w St. Columb’s College, katolickiej szkole z internatem. Następnie w 1957 roku Heaney powędrował do Belfastu, by studiować język irlandzki i literaturę angielską na Queen’s University. Studia ukończył w 1961 roku, uzyskując dyplom z wyróżnieniem. Miał to niewątpliwe szczęście, że dane mu było spotkać na swej studenckiej drodze i przyjaźnić się z pokoleniem utalentowanych północnoirlandzkich poetów, jak Michale Longley czy Derek Mahon.

„Nagle kwestia poezji stała się sprawą życia i śmierci”

Seamus Heaney tworzeniem poezji frapował się od 1962 roku. Jego debiutancki tomik wierszy zatytułowany „Death of a Naturalist” („Śmierć naturalisty”) ujrzał światło dzienne w 1966 roku. Był autorem jedenastu tomów wierszy i pięciu tomów esejów. Na stałe zapisał się na kartach historii literatury brytyjskiej, tym samym wpisując się również w kanon literatury światowej. Jego poetycki kunszt doceniono w 1995 roku, gdzie otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury. Szwedzka Akademia dostrzegła w jego utworach autentyczną głębię i magiczną codzienność.

Twórczość Heaney’a to dzieła „charakteryzujące się lirycznym pięknem i etyczną głębią, które sławią cuda dnia powszedniego i żywą przeszłość.” Poezja Heaney’a jest liryką autobiograficzną, silnie uwarunkowaną przez konkret i detal. Jest skoncentrowana na faktach, na barwach i zapachach przeszłości – jak chociażby „woń mięty, rosnącej pod ścianą domu.” Źródłem jego twórczości było bowiem rodzinne Derry i równe silna pamięć o irlandzkich konfliktach. Nawiązując do przeszłej i teraźniejszej sytuacji Zielonej Wyspy, jawnie nie zgadzał się z falą nienawiści i nietolerancji. Zapytany o to, jak czuje się w towarzystwie takich irlandzkich noblistów jak Samuel Beckett, William Butler Yeats i George Bernard Shaw, Heaney takiej udzielił odpowiedzi „To jak być małym pagórkiem obok wielkiego pasma górskiego. Można mieć tylko nadzieję, że kiedyś się im dorówna”.

Twórczość, działalność i osiągnięcia

Oprócz twórczości poetyckiej działał prężniej i szczerzej w dziedzinie literatury. Wykładał w Berkeley, Oxfordzie i na Harvardzie. Ponadto był krytykiem literackim, cenionym dramaturgiem oraz tłumaczem. Pozostawił po sobie spuściznę wszelkiego rodzaju tekstów. Będąc nauczycielem akademickim, wspólnie z Thomasem Hughesem, opracował antologię anglojęzycznej poezji, która do dziś jest powszechnie wykorzystywana w brytyjskich szkołach..

W ostatnich latach, był laureatem kilku stopni honorowych. Mianowicie członkostwo w Aosdána, irlandzkiej akademii zrzeszającej artystów i pisarzy oraz zagranicznej Amerykańskiej Akademii Sztuki i Literatury. Został mianowany do Commandeur de l’Ordre des Arts et Lettres przez francuskie Ministerstwo Kultury. Dwukrotnie otrzymał brytyjską nagrodę literacką Whitbread Awards za „Beowulf” (za tłumaczenie eposu staroangielskiego) oraz za „The Spirit Level” („Poziom ducha”).

Kiedy Seamus Heaney zmarł 30 sierpnia 2013 roku, kondolencje napływały z całego świata. Dyrektor Poezji, Andrew Motion, nazwał Heaney’a „wielkim poetą, wspaniałym pisarzem oraz osobą o wyjątkowej łasce i inteligencji”. Były prezydent USA Bill Clinton przyznał, iż życie poety było wielkim darem dla świata: „Jego umysł i serce to wyjątkowy irlandzki podarunek dla języka. Sprawiły, że stał się najlepszym poetą rytmów zwykłego życia i potężnym głosem o pokój.”

Ciekawostki z polskim akcentem

Poetę łączyła szczególna więź z Polską. Świadczy o tym chociażby fakt, iż bywał na Spotkaniach Poetów w Krakowie. Łącznie odwiedził Polskę siedmiokrotnie. W 2005 roku otrzymał tytuł Doktora Honoris Causa Uniwersytetu Jagiellońskiego. Został także członkiem Polskiej Akademii Umiejętności.

Niezwykle wysoko cenił sobie polską poezję, w szczególności Czesława Miłosza i Zbigniewa Herberta. Jeden z wierszy w tomie „Światło elektryczne” jest zadedykowany pamięci Zbigniewa Herberta. W 1994 roku ukazał się tom Trenów Jana Kochanowskiego w tłumaczeniu Seamusa Heaney’a i Stanisława Barańczaka. W 2011 roku ukazała się pierwsza polskojęzyczna monografia autorstwa Jerzego Jarniewicza. Publikacja „Heaney. Wiersze pod dotyk” w całości została poświęcona twórczości poety, wiernie dokumentując jego dorobek literacki.

Tłumaczenia utworów Heaney’a podjęli się Stanisław Barańczak i Piotr Sommer. Dzięki czemu na polskim rynku wydawniczym ukazały się: „44 wiersze”, „Zawierzyć poezji”, „Kolejowe dzieci”, „Światło elektryczne” i „Przejrzysta pogoda. Wiersze wybrane”.

Katarzyna Kiraga

***

Wiersz „Kopanie”z tomu „Śmierci naturalisty”

Między kciukiem a palcem, przysadziste pióro
Tkwi ściśle w garści, jakby dłoń była kaburą.
Pod moim oknem – czysty i zgrzytliwy
Dźwięk ostrza szpadla, wbijanego w żwiry.
To ojciec; kopie. Patrzę z góry,
Póki napięty pałąk, grzbiet, znów się nie zegnie
Między grządkami kwiatów i dźwignie dwadzieścia
Lat temu, kiedy niósł się w tym samym rytmie pochyleń
Poprzez poletko kartofli, kopiąc. […]
Na Boga, stary umiał obracać łopatą.
Całkiem jak jego stary. […]
Zimna woń ziemniaczanej pleśni, plask i chlupot
Płatów mokrego torfu, zwięzły chrzęst ostrza, kiedy
Przecięło żywy korzeń – wszystko to budzi się w mózgu.
Ale nie mam łopaty, nie mogę być taki jak oni.
Między kciukiem a palcem, przysadziste pióro
Tkwi w garści.
Nim będę kopał.

0 komentarzy

Brak komentarzy Artykuł nie był jeszcze komentowany

Dodaj komentarz

Jako pierwszy Dodaj komentarz !

Only registered users can comment.

Inne_Czytelnia

Felieton: Aww…

Felieton: Aww…   0

Przypomniał mi się jeden z odcinków serialu „Przyjaciele”, w którym Phoebe, na imprezę z okazji 35-ej rocznicy ślubu rodziców Rossa, przyprowadza swojego nowego znajomego Parkera, granego przez Aleca Baldwina. Ten [...]

Panel użytkownika

Aktualne wydanie Naszego Expressu

Zapisz się do naszego newslettera!

Banner
Banner
Banner
Banner

Znajdź nas na Facebook’u

error: Zawartość strony jest chroniona!