Toksyczne znajomościPrevious Article
Nie żyje Małgorzata BraunekNext Article
Aktualności
  • Wycieczka do Gdańska – Klub Fotograficzny WestcourtZ ogromną przyjemnością przedstawiamy wybrane zdjęcia zrobione podczas naszej wycieczki do pięknego Gdańska w lutym 2018. Członkowie naszego klubu pojechali do Gdańska w ramach corocznego programu zdobywania wiedzy na temat [...]
  • Wycieczkowo we Wrocławiu! PSS BelfastDwanaścioro dzieci w wieku 9-15 lat wybrało się na wycieczkę do Wrocławia zorganizowana przez Polską Szkołę Sobotnią w Belfaście. Emocji było co niemiara. Było gorrrącooo! Ale 30-stostopniowy upał nie przeszkodził [...]
  • Strażackie emocje w PSS Belfast"Płonące" emocje i "żarliwe" wrażenia mógł ugasić tylko strażak Michał wraz z brygadą z White Watch, Central podczas wizyty w PSS Belfast. Wszyscy uczniowie oraz nauczyciele mieli okazję poznać tajniki [...]

Magazyn dla Dorosłych i Dzieci w Irlandii Północnej – zapraszamy do lektury!

Weather Report ,
0°C

Manifestacja przynależności czyli o co chodzi 12 lipca

Interlinia+- AWielkość czcionki+- Wydrukuj artykuł
Manifestacja przynależności czyli o co chodzi 12 lipca

Lipiec to zawsze bardzo gorący okres w Irlandii Północnej ze względu na liczne marsze, wielkie ogniska (tzw. bonfires) i kontrowersje wokół nich. Dla Polaków nie zawsze jasne jest co tak naprawdę świętują Brytyjczycy i dlaczego właśnie w lipcu. Dlatego właśnie przybliżamy Wam historię wyspy, na której mieszkamy.

Akt zasiedlenia

Wyspa irlandzka była pod panowaniem brytyjskim od 1171 roku, co oznacza, że rządy brytyjskie na wyspie irlandzkiej trwały nieprzerwanie przez blisko 800 lat. Na podbitych terenach osiedlani byli Anglicy, najbardziej zaludnionym przez nich obszarem stała się prowincja o nazwie Ulster. Bardzo widoczne stały się tu podziały religijne i społeczne, protestanci czyli Brytyjczycy zajmowali w Ulsterze niemal wszystkie znaczące stanowiska.

W 1641 roku w Irlandii wybuchło powstanie antyangielskie. Zostało ono jednak stłumione przez wojska Oliviera Cromwella w 1649. Po tej dacie wzmógł się ucisk rdzennej ludności wyspy. Trzy lata później Parlament Brytyjski uchwalił „Akt zasiedlenia”, który nakazywał egzekucję wszystkich Irlandczyków, którzy stawiali opór i próbowali walczyć o swoje prawa. Wszyscy właściciele ziemscy posiadający ponad 50 akrów musieli udowodnić, że w ciągu minionych lat zachowywali się lojalnie wobec Anglii; w przeciwnym razie konfiskowano im część posiadłości lub przesiedlano do Shannon, do Connaught i Clare, gdzie otrzymać mogli równowartość pozostawionych im przez ów akt terenów.

Bitwa nad rzeką Boyne

W 1688 „zielona wyspa” opowiedziała się po stronie katolickiego króla angielskiego Jakuba II. Jednak armia irlandzka została pokonana 12 lipca 1690 w bitwie nad rzeką Boyne, a 13 października 1691 zawarty został w Limerick traktat, który całkowicie oddawał kraj w ręce protestantów. Po tych wydarzeniach na Irlandczyków spłynęła fala represji, zabroniono praktyk religijnych kościołowi katolickiemu.

W 1801 zawarty został Akt Unii, który wcielał Irlandię do Wielkiej Brytanii. Wszyscy mieszkańcy tego terenu formalnie stali się Brytyjczykami. Od tego momentu Brytyjczycy mieli pełne prawo eksploatować kraj i jego ludność, zwiększono także podatki na rzecz Anglii. Przez kolejne 50 lat, także podczas wielkiego głodu, Irlandczycy próbowali walczyć o swoje prawa. Wtedy powstał także ruch polityczny na rzecz autonomii Irlandii tzw. Home Rule Party, który starał się wywalczyć ustępstwa rządu brytyjskiego, poprzez blokowanie obrad jego parlamentu. W 1884 ruch wywalczył m.in. rozszerzenie praw wyborczych ludności rdzennej w Irlandii, co potroiło liczbę uprawnionych do głosowania.

Podział Irlandii

Pod koniec XIX wieku następuje odrodzenie kultury celtyckiej w Irlandii. W 1898 powstaje partia Sinn Fein (tzn. My Sami), która z czasem zmuszona jest podjąć bardziej radykalne działania. 1916 roku wybucha Powstanie Wielkanocne, którego efektem jest odczytanie proklamacji o utworzeniu niepodległej Republiki Irlandii. 6 grudnia 1921 roku wyspa została podzielona na Ulster (w którego skład wchodziło sześć hrabstw północnych: Antrim, Down, Armagh, Fermanagh, Tyrone i Derry) oraz Republikę Irlandii. W 1925 roku postawiono oficjalną granicę między tymi dwoma częściami wyspy.

Przez pierwsze czterdzieści lat swojego istnienia, w Irlandia Północna nie było raczej ważniejszych wydarzeń politycznych. Sytuacja ekonomiczna Ulsteru była nawet lepsza niż na południu. Dotacje brytyjskie, brak poboru do powszechnej służby wojskowej i pracujący pełną parą przemysł, zapewniły Irlandii Północnej dobrobyt. Wszystko to łagodziło nieco tarcia wyznaniowe.

Irlandczycy nie mieli jednak łatwo. We wszystkich urzędach pracowali prawie wyłącznie Brytyjczycy. Tanie domy jednorodzinne, czy bezpłatne mieszkania przyznawane były samotnym unionistom, gdy liczne rodziny katolickie musiały mieszkać w fatalnych warunkach. Wyposażenie i poziom szkół, a także ochrona zdrowia wyglądały podobnie.

Policja kontra protesty

W 1963 roku premierem Irlandii Północnej został kapitan Terence O`Neill, przedstawiciel protestanckiego ziemiaństwa. Nawiązał on rokowania z Republiką Irlandii i z początkiem 1965 roku dwukrotnie spotkał się z jej premierem, rozpoczynając rozmowy zmierzające do zbliżenia obu części wyspy czy też polepszenia ich stosunków, ale nie zjednoczenia. Brytyjczycy poczuli się jednak zagrożeni. Zakon Orański z instytucji w ostatnich latach niemal folklorystycznej stał się aktywny i rozpoczął działania polityczne.

W tym samym czasie powstała nowa organizacja opozycyjna, Północnoirlandzkie Stowarzyszenie Praw Obywatelskich (CRA), która dążyła do wyrównania praw obu grup społecznych względem świadczeń socjalnych, mieszkaniowych itp. 5 października 1968 CRA zorganizowała w Derry demonstrację, podczas której policja zaatakowała zgromadzonych używając siły. W listopadzie wielki marsz protestacyjny w Derry zgromadził 15 tysięcy ludzi i wdarł się w mury starego Derry, które stanowiły dla protestantów świętość od czasu, jak powstrzymały armię Jakuba II.

1 stycznia 1969 odbył się wielki marsz protestacyjny z Belfastu do Derry. Na siedem mil przed tym miastem został on zaatakowany przez policję i grupę protestantów. Demonstrantów bito pałkami, rzucano w nich kamieniami, wrzucano do rzeki, a kiedy próbowali wyjść na brzeg, bito po głowach. W samym Derry tłum protestantów, na oczach przyglądającej się temu bezczynnie policji, zaatakował demonstrantów, którzy zdołali dojść do miasta. Wieczorem protestancki tłum (w tym policjanci) zaatakował dzielnicę Bogside, zamieszkałą przez ubogich katolików. Pobito wielu przechodniów, dobijano się pałkami do drzwi, wybijano szyby, wykrzykiwano obelgi.

Zagrania polityczne

Kolejne lata stały pod znakiem ataków ze strony IRA, która na początku stawiała sobie za cel obronę uciśnionych Irlandczyków w Ulsterze, z czasem jednak jej działania były coraz bardziej radykalne, z (nieudanym) zamachem na Margaret Thatcher włącznie. Brytyjskie media podsycały sytuację winiąc IRA za wszelkie zamachy, zamieszki i ataki, zapominając jednak, że współodpowiedzialność z IRA ponoszą zarówno protestanckie Komando Czerwonej Ręki, Stowarzyszenie Obrony Ulsteru (UDA), Ochotnicze Siły Ulsteru (UVF), jak i wiele innych bojówek paramilitarnych po obu stronach konfliktu.

W marcu 1972 rząd brytyjski zawiesił prace parlamentu północnoirlandzkiego i wprowadził w Ulsterze rządy bezpośrednie, tzw. direct rule, czyli zawieszenie autonomii Irlandii Północnej i przejęcie bezpośredniego zarządzania przez Londyn. W 1973 roku odbyły się wybory do nowego Zgromadzenia Północnoirlandzkiego (Northern Ireland Assembly). Przez kolejne lata politycy próbowali różnych sposobów na osiągnięcie porozumienia, jednak próby te kończyły się fiaskiem. W końcu w 1984 roku rozpoczęły się irlandzko-brytyjskie rokowania, które rok później doprowadziły do podpisania porozumienia. Od tego momentu Dublin zaczął mieć wpływ na wydarzenia w prowincji, ale bomby wybuchały dalej.

Początek spokoju

W Wielki Piątek 1998 podpisano porozumienie pokojowe między rządami Wielkiej Brytanii i Irlandii oraz najważniejszymi partiami irlandzkimi. Większość ludzi odetchnęła z ulgą, ale nie wszyscy zgadzali się z porozumieniem. Kolejne zamachy IRA spotkały się z wyraźną dezaprobatą społeczeństwa i polityków. Ludzie mieli dość wybuchów i przelewu krwi, szczególnie po zamachu bombowym w Omagh w 1998 roku, w którym zginęło 28 osób. Ale protestanci też nie są niewinni w zaognianiu konfliktu. Protestanccy ekstremiści, głównie z Zakonu Orańskiego, próbowali zakłócać spokój w prowincji. Ich marsze bardzo często przeradzały się w demonstrację siły.

Od tego czasu w Irlandii Północnej panuje względny spokój. Od czasu do czasu słychać w mediach o zamieszkach czy pojedynczych próbach zamachów, podkładania drobnych bomb itp. Sytuacja robi się nieco bardziej napięta w tzw. okresie marszowym (tego sformułowania nie lubią używać Brytyjczycy) czyli między marcem a wrześniem, kiedy w dzielnicach protestanckich odbywają się marsze i parady Oranżystów.

12 lipca

12 lipca to najważniejszy dzień corocznych marszy Zakonu Orańskiego w Irlandii Północnej. Dorocznymi paradami oranżyści obchodzą rocznicę zwycięstwa w bitwie nad rzeką Boyne w 1690 roku. Rocznica jest dla Oranżystów okazją do manifestowania przywiązania do brytyjskiej monarchii i swojej protestanckiej tożsamości. Dla Irlandczyków natomiast ta data i obchody to przypomnienie między innymi o traktacie z Limerick, który przecież całkowicie oddawał kraj w ręce Brytyjczyków i po którym spłynęła na nich fala represji i tragedii, włącznie z wysiedleniami.

Dlatego właśnie obecnie co roku marsze, szczególnie przechodzące przez katolickie dzielnice, wzbudzają wiele kontrowersji. Wiele tras zostało już zmienionych, ale nadal istnieją obawy, że na niektórych terenach może dojść do napięć. W tych dniach organizowane są także słynne „bonfires” czyli wielkie ogniska, poprzedzone zabawą uliczną i świętowaniem, często przy alkoholu i głośnej muzyce. Generalnie lipcowe obchody bywają gorące w Belfaście i innych miejscowościach Irlandii Północnej. Szanujmy więc ich tradycję, ale też bądźmy ostrożni.

Andrea Dymus

0 komentarzy

Brak komentarzy Artykuł nie był jeszcze komentowany

Dodaj komentarz

Jako pierwszy Dodaj komentarz !

Only registered users can comment.

Artykuły

Paweł Pawlikowski otrzymał Złotą Palmę w Cannes

Paweł Pawlikowski otrzymał Złotą Palmę w Cannes   0

Paweł Pawlikowski otrzymał nagrodę dla najlepszego reżysera na 71. MFF w Cannes za film „Zimna wojna”. W polsko-francusko-brytyjskiej produkcji wystąpili Joanna Kulig, Tomasz Kot, Agata Kulesza i Borys Szyc. Obraz współtworzy [...]

Panel użytkownika

Aktualne wydanie Naszego Expressu

32372906_1832810557025112_8760833917688217600_n

Zapisz się do naszego newslettera!

Banner
Banner
Banner
Banner

Znajdź nas na Facebook’u

error: Zawartość strony jest chroniona!